Ο σλαβόφωνος Ελληνισμός στο Μακεδονικό Αγώνα: ο Καπετάν Κώττας

Αναλογιζόμενος κανείς τις εθνικές διαφορές που καταλήγουν σε συγκρούσεις και πολέμους, αναρωτιέται: ποιο είναι το καθοριστικό στοιχείο για τον αυτοπροσδιορισμό ενός έθνους; Η φυλετική καταγωγή; Η θρησκεία; Η γλώσσα; Όλα αυτά μαζί; Στη σημερινή εποχή της σαρωτικής ανάμιξης των πολιτισμών, ποιο στοιχείο ξεχωρίζει; Η γλώσσα είναι μάλλον αξιόπιστο στοιχείο, κλείνοντας μέσα της την πεμπτουσία κάθε εθνικού πολιτισμού. Υπάρχουν, όμως, και περιπτώσεις που η χρήση της γλώσσας δε συμβαδίζει με την εθνική συνείδηση. Το αντίθετο μάλιστα• μπορεί να είναι εξόχως παραπλανητική.

Έρωτας και γάμος στην αρχαία Ελλάδα Μέρος B΄

O κόσμος των αρχαίων Ελλήνων αντιμετωπίζεται συχνά από αρκετούς σύγχρονους Έλληνες με κραυγαλέα αντιφατικό τρόπο. Εκτός εκείνων που λυγίζουν από πατριωτική συγκίνηση μπροστά στο μεγαλείου του αρχαίου ελληνισμού, που επινόησε κάθε επιστήμη και σοφία, υπάρχουν αρκετοί που αντιδρούν με παρατεταμένα χασμουρητά και αδιαφορία. Οι τελευταίοι δικαιολογούνται λέγοντας ότι υπάρχει άβυσσος ανάμεσα στην αρχαία και τη σύγχρονη ελληνική κοινωνία.

Έρωτας και γάμος στην αρχαία Ελλάδα Μέρος Α΄

Από όλα τα ιδανικά της ανθρώπινης ζωής, ο έρωτας έχει το μεγαλύτερο μερίδιο στη σκέψη τόσο του μέσου ανθρώπου και αποδεικνύεται κινητήριος δύναμη για ένα μεγάλο κομμάτι της ανθρώπινης δημιουργίας. Η δύναμή του να λυγίζει τη θέληση οποιουδήποτε ανθρώπου, βασανίζοντάς τον, παραλύοντάς του το κορμί, έγινε το θέμα για πάμπολλά αριστουργήματα της τέχνης και της διανόησης από την αρχαιότητα ως σήμερα. Απ’ τις χορείες των λαών που τον τίμησαν με τα λόγια και τα έργα τους δεν θα μπορούσαν να λείπουν οι αρχαίοι Έλληνες.

Η μόρφωση και η πραότητα ως στοιχεία του ηγέτη: το παράδειγμα του Γεώργιου Καρτάλη.

Μελετώντας κανείς ιστορία, οφείλει να είναι πρωτίστως πραγματιστής∙ υποθέσεις του ύφους «τι θα γινόταν αν...» απομακρύνουν απ’ τον απαιτούμενο ρεαλισμό. Η ιστορία – ενός έρωτα, μιας ομάδας ή ενός κράτους – γράφεται σε πράγματικό χρόνο με πράξεις κι όχι υποθέσεις. Παρόλαυτα, σκύβοντας κανείς πάνω σε κρίσιμες καμπές και χαρισματικές προσωπικότητες, συγχωρείται ν’ αναλογισθεί μια εναλλακτική ιστορική πραγματικότητα. Και ποια άλλη προσωπικότητα θα δικαιολογούσε λίγο παραπάνω «ρομαντισμό» αν όχι ο Γεώργιος Καρτάλης;

Κάντο όπως οι αρχαίοι Έλληνες: Τα ταξίδια ως μοχλός προόδου Μέρος Β΄

Ένα από τα ευλογημένα αποτελέσματα της τεχνολογικής προόδου των τριών τελευταίων αιώνων είναι η εντυπωσιακή ταχύτητα των μεταφορών και επικοινωνιών. Η πρόοδος στον τομέα αυτόν έδωσε τέτοια ώθηση στα ταξίδια, ώστε σήμερα (έχοντας δεδομένη την τεχνολογική αυτή πρόοδο) να μην κατανοούμε το παρελθόν. Πριν το 19ο αιώνα, τα ταξίδια ήταν μια επίπονη και ακριβή δραστηριότητα, την οποία αναλάμβανε κανείς μεμονωμένα και με πολύ ρίσκο, προσδοκώντας μεγάλο κέρδος.

Περί διδασκαλίας της ιστορίας ΙΙ

Ο καθηγητής φιλοσοφίας Χ. Γιανναράς έχει πολλάκις τονίσει ότι η σημερινή κρίση αποτελεί ουσιαστικά κρίση ταυτότητας, ως απόρροια ελλιπούς παιδείας και προτείνει, αναλογιζόμενος τον Καβάφη, να «ξαναβρούμε την ελληνικότητα μας όχι γιατί πρέπει, ούτε επειδή είναι καλύτερος, αλλά για να δούμε εάν μας δίνει πραγματική χαρά ζωής». Αυτή αποτελεί την πρόταση για σταδιακή ανάκαμψη, πολιτισμικά κι έπειτα πολιτικά και οικονομικά. Το παραπάνω απαιτεί μια διαφορετική προσέγγιση, έναν διαφορετικό τρόπο αντίληψης των πραγμάτων από την κοινωνία.

Περί διδασκαλίας της ιστορίας Ι

Ένας διάσημος καθηγητής πανεπιστημίου βρέθηκε κάποτε σε πολύ λεπτή θεση: η πιο στενή του φίλη του άφησε πεθαίνοντας τη φροντίδα του μονάκριβου γιού της, ενός παιδιού οκτώ ετών. Όταν οι φίλοι του, προσπαθώντας να τον αποτρέψουν απ’ το εγχείρημα, του είπαν ότι δεν έχει παιδιά και συνεπώς δεν ξέρει τίποτα επ’ αυτού, χαμογελώντας απάντησε: «Ξεχνάτε, φίλοι μου, ότι κάποτε ήμουν και γω παιδί».

Κάντο όπως οι αρχαίοι Έλληνες: Τα ταξίδια ως μοχλός προόδου Μέρος Α΄

Οι περισσότεροι άνθρωποι αργά ή γρήγορα στη ζωή τους μπαίνουν στη διαδικασία να κάνουν ένα ή περισσότερα ταξίδια. Άλλοι κλείνουν εισιτήρια κι ετοιμάζουν βαλίτσα πετώντας απ’ τη χαρά τους κι άλλοι γκρινιάζουν απ’ το πρώτο λεπτό, πριν καν ξεκινήσουν από τη βάση τους. Γιατί όμως ταξιδεύουμε; Τι ωθεί τους ανθρώπους να ξεκινήσουν; Ένα ταξίδι μπορεί να έχει αφετηρία διάφορες αιτίες και δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι ο ταξιδιώτης θα επιτύχει τους στόχους που έθεσε. Το βέβαιο, όμως, είναι ότι θα ωφεληθεί από το ταξίδι σε κάθε περίπτωση.

Ένα στρατιωτικό κίνημα που δεν έγινε χούντα: το κίνημα στου Γουδή

Δεν χρειάζεται να διαβάσει κανείς σφυγμομετρήσεις – όσο αξιόπιστες κι αν θεωρούνται – για να βεβαιωθεί πως υπάρχει διάχυτο ένα κλίμα απαισιοδοξίας μεταξύ των Ελλήνων, απαισιοδοξία τόσο για την πολιτική, όσο και την οικονομική και κοινωνική κατάσταση του τόπου. Η κατάσταση αυτή μοιραία γεννά αντιδράσεις. Ποια όμως είναι η ορθή αντίδραση, αυτή που θα φέρει ανάταση; Πώς εκδηλώνεται και από ποιούς; Και, πάνω απ’ όλα, ποιό είναι το χρέος του απλού πολίτη έναντι της κατάστασης αυτής;

Ένας μικρός τόπος με μεγάλες δυνατότητες: το παράδειγμα της Κέρκυρας

Υπάρχουν αρκετά μέρη στην Ελλάδα, που θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί για να απεικονίσει την ομορφιά μιας ολόκληρης πατρίδας. Κάθε τόπος βρίθει από ιστορία, από εικόνες, ήχους, αρώματα και γεύσεις, που τραβούν τους ξένους και κρατούν των μυαλό των Ελλήνων – ξενιτεμένων και μη – καρφωμένο εδώ. Σήμερα, όμως, θα μιλήσουμε για έναν τόπο, που περικλείει στην ιστορία του τη μικρογραφία της διαδρομής της Ελλάδας.

Pages

Subscribe to Οι λαβύρινθοι της Ιστορίας  RSS